Ιατρικός Σύλλογος Πατρών: Επιβολή παρακράτησης clawback έτους 2023 – Ανάγκη άμεσης επανεξέτασης του πλαισίου εφαρμογής

Προς

• Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών

κ. Κυριάκο Πιερρακάκη

• Υφυπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αρμόδιο για τη Δημοσιονομική Πολιτική, κ. Θάνο Πετραλιά

ΚΟΙΝ.:

Υπουργό Υγείας, κ Άδωνι Γεωργιάδη

Διοικήτρια ΕΟΠΥΥ, κα Θεανώ Καρποδίνη

Πρόεδρο ΣτΕ, κ Μιχαήλ Πικραμένο

ΠΙΣ, Ιατρικοί Σύλλογοι

ΠΟΣΙΠΥ

ΘΕΜΑ: Επιβολή παρακράτησης clawback έτους 2023 – Ανάγκη άμεσης επανεξέτασης της συνταγματικότητας και του πλαισίου εφαρμογής

Αξιότιμοι κύριοι,

Ο Ιατρικός Σύλλογος Πατρών, στο πλαίσιο του θεσμικού του ρόλου και της ευθύνης του για τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των υπηρεσιών υγείας, επιθυμεί να θέσει υπόψη σας το ιδιαίτερα σοβαρό ζήτημα που έχει ανακύψει από την έναρξη παρακράτησης των οφειλών clawback έτους 2023 από τον ΕΟΠΥΥ.

Η εν λόγω επιβάρυνση επιβάλλεται σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, οι ρυθμίσεις αποπληρωμής προηγούμενων ετών (2022, 2021, 2020 και 2017–2019), με αποτέλεσμα τη σωρευτική επιβολή πολλαπλών δόσεων επί των ίδιων απαιτήσεων των παρόχων.

Η πρακτική αυτή οδηγεί, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, σε συνολική παρακράτηση που κυμαίνεται μεταξύ 60% και 80% της μηνιαίας αποζημίωσης των εργαστηριακών ιατρών. Η εξέλιξη αυτή έχει άμεσες και σοβαρές συνέπειες στη λειτουργική βιωσιμότητα των διαγνωστικών εργαστηρίων και κλινικοεργαστηριακών ιατρών, καθώς περιορίζει δραστικά τη διαθέσιμη ρευστότητα και δυσχεραίνει την κάλυψη βασικών λειτουργικών αναγκών.

Ειδικότερα, καθίσταται εξαιρετικά δυσχερής η ανταπόκριση σε υποχρεώσεις όπως η προμήθεια αναλωσίμων υλικών και αντιδραστηρίων, η συντήρηση και τεχνική υποστήριξη ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού, η υποστήριξη πληροφοριακών συστημάτων, η καταβολή μισθοδοσίας εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού, καθώς και η κάλυψη των πάγιων λειτουργικών εξόδων.

Ανακύπτει εύλογα το ερώτημα: με ποιο μαθηματικό ή οικονομικό μοντέλο δύναται να λειτουργήσει βιώσιμα οποιαδήποτε επιχείρηση – και δη στον κρίσιμο τομέα της υγείας – υπό καθεστώς παρακράτησης της πλειονότητας των εσόδων της; Υπό τις συνθήκες αυτές, τίθεται εύλογα ζήτημα δυνατότητας συνέχισης της δραστηριότητας των μονάδων παροχής υπηρεσιών υγείας, δεδομένου ότι η εκτεταμένη παρακράτηση της αποζημίωσης δεν συνάδει με βασικές αρχές οικονομικής βιωσιμότητας.

Ζήτημα συνταγματικών αρχών και «λειτουργικού ορίου προστασίας»

Η εφαρμογή του μηχανισμού clawback, υπό τη σημερινή του μορφή, εγείρει ζητήματα συμβατότητας με θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές, όπως κατοχυρώνονται στο Σύνταγμα της Ελλάδας, ιδίως ως προς την προστασία της οικονομικής ελευθερίας, της περιουσίας και της αρχής της αναλογικότητας.

Επιπλέον, ενώ στο ισχύον νομικό πλαίσιο προβλέπονται όρια προστασίας («ακατάσχετο») για την εξασφάλιση της στοιχειώδους διαβίωσης των πολιτών έναντι οφειλών, δεν υφίσταται αντίστοιχη πρόβλεψη για τη διασφάλιση ενός ελάχιστου λειτουργικού επιπέδου για επιχειρήσεις υγείας, οι οποίες δεν έχουν δημιουργήσει κανένα χρέος, καθώς ο διαγνωστικός τομέας υποχρεώνεται να εξυπηρετεί τους ασθενείς και να διενεργεί εξετάσεις/πράξεις, χωρίς να υπάρχει τρόπος ελέγχου της ζήτησης υπηρεσιών διάγνωσης. Η απουσία ενός τέτοιου «λειτουργικού ορίου» οδηγεί, στην πράξη, σε εκτεταμένη παρακράτηση του εισοδήματος του διαγνωστικού τομέα, απειλώντας την ποιότητα υπηρεσιών υγείας, την ασφαλή λειτουργία της διαγνωστικής ΠΦΥ και δημιουργώντας συνθήκες που δύνανται να εκληφθούν ως ακραίες, παράλογες και άκρως αντισυνταγματικές.

Εκκρεμής δικαστική κρίση

Το ζήτημα της συνταγματικότητας της διαρκούς εφαρμογής και παράτασης του μηχανισμού clawback έχει ήδη τεθεί ενώπιον της Δικαιοσύνης. Ειδικότερα, με την υπ’ αριθμ. 2495/2025 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, υποβλήθηκε προδικαστικό ερώτημα προς το Συμβούλιο της Επικρατείας, αναφορικά με τη συμβατότητα της παράτασης του μέτρου με τις συνταγματικές αρχές της επαγγελματικής ελευθερίας, της προστασίας της ιδιοκτησίας και της περιουσίας, της αναλογικότητας, καθώς και της ασφάλειας δικαίου και της προβλεψιμότητας.

Σύμφωνα με την απόφαση 2495/2025 ΔΕΑ (Διοικητικό Εφετείο Αθηνών), υποβλήθηκε προδικαστικό ερώτημα στο Συμβούλιο της Επικρατείας: «Εαν η παράταση του μέτρου του άρθρου 100 του ν. 4172/2013, το οποίο θεσπίσθηκε αρχικά ως μέτρο «προσωρινής» ισχύος για το διάστημα από 2013 έως και 2018 και με το άρθρο 25 του ν. 4549/2018, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 79 του ν. 5007/2022, ισχύει κατά τον κρίσιμο χρόνο (2022) έως και το έτος 2025 και κατέστη εν τοις πράγμασι πάγιο διαρθρωτικό μέτρο, είναι σύμφωνο με το Σύνταγμα.

Συγκεκριμένα, εάν το εν λόγω μέτρο συνιστά νόμιμο περιορισμό της επαγγελματικής ελευθερίας (άρθρο 5 παρ. 1 του Συντάγματος), της ιδιοκτησίας (άρθρο 17 παρ. 1 του Συντάγματος) και της περιουσίας (άρθρο 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ) των ιδιωτών παρόχων υπηρεσιών υγείας, υπό την έποψη της συνταγματικής αρχής της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1εδ. δ΄ του Συντάγματος) και της αρχής της προβλεψιμότητας (ως εκδήλωση της αρχής της ασφάλειας του δικαίου, που απορρέει από την αρχή του κράτους δικαίου, κατ’ άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος), ενόψει όσων εκτίθενται στο σκεπτικό της απόφασης.

Η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει ότι το ζήτημα υπερβαίνει τη στενή οικονομική του διάσταση και εντάσσεται στον πυρήνα της συνταγματικής τάξης.

Επιπτώσεις στο σύστημα υγείας

Η παρατεταμένη και εντεινόμενη οικονομική επιβάρυνση των εργαστηριακών ιατρών έχει ευρύτερες συνέπειες για το σύστημα υγείας. Η διαρκής συρρίκνωση της βιωσιμότητας των διαγνωστικών εργαστηρίων επηρεάζει άμεσα την επάρκεια και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, με δυνητικές επιπτώσεις στην έγκαιρη διάγνωση και στη συνολική λειτουργία της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, καθώς και του Εθνικό Σύστημα Υγείας. Διαπιστώνεται πλέον μεγάλη απροθυμία των νέων ιατρών για ειδίκευση στο διαγνωστικό εργαστηριακό τομέα, ναρκοθετώντας το μέλλον της διαγνωστικής ΠΦΥ στη χώρα μας.

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ο Ιατρικός Σύλλογος Πατρών αιτείται:

• Την άμεση θέσπιση ορίου "ακατάσχετου" ποσού επί της μηνιαίας υποβολής, που θα εκπροσωπεί το όριο ασφαλούς λειτουργίας και λειτουργικής βιωσιμότητας του διαγνωστικού τομέα σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας και της επαγγελματικής ελευθερίας.

• Την αναβολή της εφαρμογής της παρακράτησης clawback έτους 2023, μέχρις ότου δοθεί η απαραίτητη ανάσα ρευστότητας, ιδίως ως προς τη σωρευτική επιβάρυνση της παρακράτησης των δόσεων από τα προηγούμενα έτη.

• Τη διαμόρφωση ενός σταθερού και προβλέψιμου πλαισίου αποπληρωμής, συμβατού με τις αρχές της αναλογικότητας και της ασφάλειας δικαίου.

• Οριοθέτηση του ύψους του clawback στο 5% για τον διαγνωστικό τομέα, με ανάληψη ευθύνης από την πολιτεία, για το υπερβάλλον ποσό.

Ο Ιατρικός Σύλλογος Πατρών κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη δημόσια υγεία, παραμένοντας στη διάθεσή σας για κάθε περαιτέρω συνεργασία και θεσμικό διάλογο, με στόχο τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των διαγνωστικών μονάδων υγείας και την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος προς όφελος των πολιτών.