Ασφαλιστικά Ταμεία: Χαριστική βολή στις συντάξεις το "κούρεμα" της περιουσίας τους

Πετρόπουλος Α.

Δραματική μείωση της περιουσίας τους, με τραγικές συνέπειες στις συντάξιμες και τις άλλες παροχές προς τους ασφαλισμένους, θα υποστούν τα ασφαλιστικά ταμεία από το "κούρεμα" (επισήμως 50%) των ομολόγων που κατέχουν, με τη διαμόρφωση του γενικού πλαισίου για το PSI στο ελληνικό χρέος.

Και αυτό γιατί, ενώ για τις αντίστοιχες απώλειες των τραπεζών υπάρχει η πρόβλεψη επανακεφαλαιοποίησης, μέσω κρατικής χρηματοδότησης και αυτή συμπεριλαμβάνεται στη νέα δανειακή σύμβαση που θα ακολουθήσει, για τα ταμεία των εργαζομένων και των συνταξιούχων, όχι μόνο δεν υπάρχει αντίστοιχη πρόβλεψη, αλλά, σύμφωνα με παλαιότερες δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών Ευ. Βενιζέλου, στόχος της κυβέρνησης είναι "η διατήρηση ή και βελτίωση του σημερινού επιπέδου τους". Μόνο που η περιουσία που διακρατούν σε ομόλογα τα ταμεία είναι σε πραγματικά επίπεδα αρκετά μικρότερη, ακόμα και ενός πραγματικού "κουρέματος" της τάξης του 60% ή και του 70%! Με αυτό το δεδομένο και αφού η κυβέρνηση δεν εξαίρεσε τα ασφαλστικά ταμεία από το "κούρεμα", φαντάζει μονόδρομος η ανταλλαγή των σημερινών τίτλων που διακρατούν τα ταμεία με νέους, χαμηλότερης μεν αξίας, αλλά καλύτερης αξιολόγησης σε σχέση με τους σημερινούς.

Όπως είναι γνωστό, τα ασφαλιστικά ταμεία διαθέτουν συνολική κινητή περιουσία περίπου 25 δισ. ευρώ που είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου τοποθετημένη σε ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου. Από τη συνολική κινητή περιουσία, τα 16 δισ. ευρώ έχουν κατατεθεί σε κοινό λογαριασμό (Κοινού Κεφαλαίου) στην Τράπεζα της Ελλάδος και έχουν επενδυθεί σε ομόλογα, ενώ περίπου άλλα 7,4 δισ. ευρώ σε ομόλογα έχουν αγοραστεί και τα κρατούν τα ίδια τα ταμεία.

Χρηματοδότηση από τους (λιγότερους) τόκους

Σύμφωνα με τον επιστημονικό διευθυντή του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Σάββα Ρομπόλη "πρώτο θύμα του ''κουρέματος'' είναι τα ασφαλιστικά ταμεία αφού θα πληγεί σοβαρά η δυσμενής χρηματοοικονομική τους κατάσταση με την απομείωση της κινητής τους περιουσίας κατά 15,6 δισ. ευρώ, στην περίπτωση που το "κούρεμα" φθάσει το 60-65%, ενώ θα επέλθει και ετήσια μείωση των αποδόσεων, κατά 260 εκ. ευρώ το χρόνο από 400 εκατ. που είναι σήμερα". Σύμφωνα με τον Σ. Ρομπόλη, είναι καθοριστικής σημασίας η αναζήτηση νέων πόρων για τη χρηματοδότηση της κοινωνικής ασφάλισης. "Αυτοί οι νέοι πόροι θα μπορούσαν να προκύψουν άμεσα από τη μείωση των τοκοχρεωλυτικών υποχρεώσεων της χώρας προς τους δανειστές. Δηλαδή η εξοικονόμηση πόρων από τη μείωση των τοκοχρεωλυτικών υποχρεώσεων (υπολογίζονται κοντά στα 8 δισ. τον χρόνο) μπορούν να αποτελέσουν το χρηματοδοτικό κεφάλαιο του κράτους προς τα ασφαλιστικά ταμεία".

Βέβαια το "κούρεμα", δηλαδή η απομείωση της περιουσίας των ταμείων, δεν οδηγεί από μόνη της στη μείωση των συντάξεων, αλλά λειτουργεί επιβαρυντικά στην ήδη δραματική οικονομική κατάσταση όλων των μεγάλων ασφαλιστικών ταμείων και θα επιδεινωθεί ακόμα περισσότερο, λόγω της παρατεταμένης ύφεσης, της αύξησης της ανεργίας στο 28% μέχρι το τέλος του 2012, της μείωσης των μισθών έως και 42% (σύμφωνα με στοιχεία ΣΕΠΕ για το 2011). Ταυτόχρονα, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, επίσης του ΣΕΠΕ, η μαύρη εργασία που αφορά 1 στους 3 εργαζόμενους, στερεί από τα ταμεία ετήσια έσοδα της τάξης των 8 δισ. ευρώ, που θα πρέπει να προστεθούν στη διαχρονική "μαύρη τρύπα" της εισφοροδιαφυγής η οποία υπολογίζεται ότι φθάνει τα 11 δισ. ευρώ. Υπό αυτές τις δυσμενείς παραμέτρους το "κούρεμα" στα ομόλογα των ταμείων, που μειώνει την περιουσία τους στο μισό, δηλαδή στα 13 δισ. ευρώ, θα αποτελέσει και τη χαριστική βολή στις συντάξεις, αν δεν υπάρξει άμεση πρόβλεψη για αποκατάσταση των απωλειών, πέρα από τις γενικόλογες αναφορές για αναπλήρωση μέρους των απωλειών από τον κρατικό προϋπολογισμό, την ώρα που η τρόικα απαγορεύει ρητά οποιοδήποτε τέτοιο ενδεχόμενο και τα ταμεία για να καταβάλουν τις συντάξεις των πρώτων μηνών του 2012 θα χρησιμοποιήσουν ακόμα και πάνω από τη μισή ετήσια κρατική επιχορήγηση.

Έχασαν 3,7 δισ. σε έναν χρόνο

Τέλος θα πρέπει να θυμίσουμε ότι, πριν το "κούρεμα", τα ασφαλιστικά ταμεία έχουν χάσει τον τελευταίο χρόνο τουλάχιστον 3,7 δισ. ευρώ από τοποθετήσεις σε ομόλογα και άλλα κρατικά χρεώγραφα, όπως προέκυψε μετά από ερωτήσεις βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ και του ανεξάρτητου βουλευτή Παν. Κουρουμπλή στα τέλη Νοεμβρίου. Σύμφωνα με τις απαντήσεις του υπουργού Εργασίας Γ. Κουτρουμάνη, τα ταμεία έχουν σοβαρότατες απώλειες καθώς οι τρέχουσες τιμές των ομολόγων υστερούν έναντι της ονομαστικής τους αξίας.

Αναλυτικά "στις 30.09.2011 οι φορείς κοινωνικής ασφάλισης αρμοδιότητας της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικών Ασφαλίσεων είχαν στο χαρτοφυλάκιό τους ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου ονομαστικής αξίας 7.333.493.580,27 ευρώ και τρέχουσας αξίας 4.209.559.659,98 ευρώ. Αντίστοιχα, στις 31.03.2010, οι φορείς κοινωνικής ασφάλισης είχαν στο χαρτοφυλάκιό τους ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου ονομαστικής αξίας 8.113.604.037,68 ευρώ και τρέχουσας αξίας 7.603.249.861,21 ευρώ.

Επιπλέον, "στις 30.09.2011 οι φορείς κοινωνικής ασφάλισης αρμοδιότητας της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικών Ασφαλίσεων είχαν στο χαρτοφυλάκιό τους έντοκα γραμμάτια ύψους 84.316.077,49 ευρώ, μερίδια ομολογιακών αμοιβαίων κεφαλαίων ύψους 643.459.482,04 ευρώ και τραπεζικά ομόλογα ύψους 391.000.000,00 ευρώ σε ονομαστικές αξίες. Οι αντίστοιχες αξίες στις 31.03.2010 ήταν 86.151.655,53 ευρώ για τα έντοκα γραμμάτια, 773.903.678,69 ευρώ για τα μερίδια ομολογιακών αμοιβαίων κεφαλαίων και 424.555.500,00 ευρώ για τα τραπεζικά ομόλογα".

Το τεράστιο σκάνδαλο με τα ομόλογα των ασφαλιστικών ταμείων

Του Γιώργου Κουτσούκου* 

Όταν οι μάσκες πέφτουν, τότε ακόμα και τα πιο στοιχειώδη προσχήματα προβάλλουν ως αχρείαστα στο πλαίσιο της μνημονιακής – οικονομικής και κοινωνικής – εξόντωσης της συντριπτικής πλειονότητας του ελληνικού λαού. Δείγμα του απροκάλυπτου κυνισμού των κυβερνώντων και ταυτόχρονα τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό σκάνδαλο αποτελεί το θέμα του «κουρέματος» κατά 50% των κρατικών ομολόγων, τα οποία κατέχουν τα δημόσια ασφαλιστικά ταμεία της χώρας. 

Τα ταμεία έχουν στην κατοχή τους αυτή τη στιγμή περίπου 26 δισ. κρατικά ομόλογα, τα οποία, εκτός από σημαντικά περιουσιακά στοιχεία, αποτελούν και «πηγή» (μέσω των εισπραττόμενων τόκων, που ξεπερνούν το 1 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση) για την πληρωμή μέρους των υποχρεώσεων των Ταμείων. 

Ο προϋπολογισμός του 2012 προϋποθέτει και στηρίζεται στην υλοποίηση της συμφωνίας της 26ης-27ης Οκτωβρίου, δηλαδή στο «κούρεμα» των ελληνικών κρατικών ομολόγων που έχουν στα χέρια τους οι ιδιώτες επενδυτές κατά 50% ή αλλιώς στο PSI plus (το οποίο, βέβαια, για λόγους που δεν θα αναλύσουμε εδώ, βρίσκεται τελείως «στον αέρα»). 

Στο πλαίσιο λοιπόν του PSI plus «κουρεύονται» και τα ομόλογα των ασφαλιστικών ταμείων κατά 50% – με αποτέλεσμα να καταγράφονται ζημιές ύψους 13 δισ. ευρώ – χωρίς ταυτόχρονα να μειώνεται το χρέος της γενικής κυβέρνησης ούτε κατά 1 ευρώ!!! Κι αυτό συμβαίνει επειδή τα ομόλογα που κατέχουν τα ασφαλιστικά ταμεία αποτελούν ενδοκυβερνητικό χρέος, του οποίου η οποιαδήποτε μείωση δεν επηρεάζει καθόλου το δημόσιο χρέος. 

Και για το πούμε πιο αναλυτικά, το χρέος της γενικής κυβέρνησης – βάσει του οποίου κρινόμαστε – είναι το άθροισμα των επιμέρους χρεών προς τρίτους της κεντρικής κυβέρνησης, των ασφαλιστικών ταμείων, των ΝΠΔΔ, των ΔΕΚΟ κ.λπ. Οπότε, στη συγκεκριμένη περίπτωση, η κεντρική κυβέρνηση χρωστά στα ασφαλιστικά ταμεία 26 δισ. ευρώ μέσω των ομολόγων. Αν αυτό το χρέος μειωθεί κατά 50% ή ακόμα και κατά 100%, τότε το χρέος της γενικής κυβέρνησης δεν θα μειωθεί ούτε κατά ένα σεντ, αφού δεν αποτελεί χρέος προς τρίτους! 

Είναι σαν να χρωστά ένα μέλος μιας οικογένειας σ’ ένα άλλο μέλος 100 ευρώ και ταυτόχρονα να χρωστά η οικογένεια σε έναν τοκογλύφο 500 ευρώ. Αν το χρέος των 100 ευρώ μειωθεί ή ακόμα και διαγραφεί τελείως, αυτό δεν θα επηρεάσει ούτε κατ’ ελάχιστον το ύψος του χρέους προς τον τοκογλύφο. 

Επιπλέον, στο «κούρεμα» των ελληνικών ομολόγων υποτίθεται ότι συμμετέχουν μόνο οι ιδιώτες επενδυτές (εξαιρούνται τα ομόλογα που κατέχουν η ΕΚΤ και τα κράτη - μέλη της Ε.Ε.). Όμως τελείως αυθαίρετα η κυβέρνηση εντάσσει τα δημόσια ασφαλιστικά ταμεία στους ιδιώτες. Δηλαδή και το χρέος της γενικής κυβέρνησης δεν μειώνεται καθόλου και τα δημόσια ασφαλιστικά ταμεία «μεταμορφώνονται» σε ιδιώτες - επενδυτές. 

Αλλά δεν σταματάει εδώ το σκάνδαλο. Από το παράνομο «κούρεμα» τα ασφαλιστικά ταμεία θα χάσουν όχι μόνο περιουσιακά στοιχεία 13 περίπου δισ., αλλά και τους ετήσιους τόκους, οι οποίοι μόνο το 2012 ανέρχονται στο ποσό των 554 εκατομμυρίων ευρώ! 

Το ποσό αυτό όχι μόνο δεν αναπληρώνεται από τον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά έχουμε και κατακόρυφη μείωση της κρατικής ενίσχυσης στο ασφαλιστικό σύστημα, η οποία στην περίπτωση του ΙΚΑ για παράδειγμα ξεπερνά το 40%! Σε αντίθεση βέβαια με τις τράπεζες, οι οποίες ενισχύονται με πακτωλό δισ. 

Είναι μάλιστα τέτοιο το θράσος του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης, ώστε παραδέχεται στον προϋπολογισμό ότι το πρωτογενές πλεόνασμα για το 2012 θα ήταν υψηλότερο χωρίς την εφαρμογή της συμφωνίας της 26ης Οκτωβρίου (+1,6%) απ' ό,τι θα είναι με την εφαρμογή της συμφωνίας (+1,1%). 

Η διαφορά αυτή οφείλεται κατά κύριο λόγο στις απώλειες που θα υποστούν τα ασφαλιστικά ταμεία, όπως τις αναλύσαμε πιο πάνω. Δηλαδή παραδέχεται το οικονομικό επιτελείο ότι μόνο ζημιά θα προκαλέσει το «κούρεμα» των ομολόγων των ασφαλιστικών ταμείων, αφού ακόμα και το πρωτογενές πλεόνασμα του 2012 μειώνεται από το «κούρεμα» αυτό. 

Γιατί όμως προχωρά η κυβέρνηση σε αυτή τη σκανδαλώδη και παράνομη ενέργεια; Ο λόγος είναι ξεκάθαρος και εξόχως κυνικός: στόχος κυβέρνησης και τρόικας είναι η κατάρρευση των δημόσιων ασφαλιστικών ταμείων, ώστε να ισοπεδωθούν πλήρως οι παροχές τους. 

Στόχος των Μνημονίων είναι η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ύφεση, η καταστροφή των υποδομών της χώρας και η μετατροπή της συντριπτικής πλειονότητας του ελληνικού λαού σε μια άμορφη, εξαθλιωμένη μάζα, έτοιμη να δουλέψει με «κινέζικα» μεροκάματα προς όφελος της υπερκερδοφορίας μιας χούφτας πολυεθνικών και των ντόπιων ολιγαρχών, που ήδη αναδύονται από τα συντρίμμια της χώρας. 

Και όποιος πιστεύει ότι αυτά αποτελούν κινδυνολογία ας κοιτάξει τον τρόπο με τον οποίο επιχειρούν τη διάλυση των ασφαλιστικών ταμείων: χωρίς αιδώ, χωρίς προσχήματα, βέβαιοι ότι θα τη βγάλουν «καθαρή» ακόμα και με αυτό το απίστευτο σκάνδαλο. Και σας το λέω: θα τη βγάλουν «καθαρή», εκτός κι αν βρουν απέναντί τους την αριστερά ενωμένη. Θα τη βρουν όμως; 

* Ο Γιώργος Κουτσούκος είναι οικονομολόγος